Ticaret, Gayrimenkul & Miras Hukuku

Türk Ticaret Kanunu beş şirket türü tanımlar: anonim şirket, limited şirket, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket, kollektif şirket ve adi komandit şirket. Uygulamada en yaygını anonim (AŞ) ve limited (LŞ) şirketlerdir.

Limited şirket için asgari sermaye 50.000 TL, anonim şirket için 250.000 TL'dir (2024 değişikliği sonrası). Anonim şirkette pay senetlerinin halka arzı ve borsada işlem görmesi mümkünken, limited şirkette pay devri noterde yapılır ve ticaret siciline tescil edilir.

Şirket kuruluşunda esas sözleşmenin niteliği belirleyicidir. Amaç-konu, sermaye, organlar, kâr dağıtımı, ortaklar arası ilişkiler ve uyuşmazlık çözüm yolları başta olmak üzere ileride doğabilecek anlaşmazlıkları önleyecek şekilde özenle hazırlanmalıdır.

Ticari sözleşmelerin kalitesi, tarafların ileriki ilişkisini doğrudan belirler. Belirsiz tanımlar, eksik teslim koşulları, ödeme vadelerinin net olmaması ve uyuşmazlık çözüm mekanizmasının atlanması en sık karşılaşılan eksikliklerdir.

Cezai şart, ifaya bağlı veya ifa yerine geçen olarak kararlaştırılabilir. Tacirler arasında hâkimin cezai şartı indirme yetkisi kural olarak yoktur (TTK 22), bu nedenle özellikle KOBİ'ler imzaladıkları sözleşmelerdeki cezai şartları çok dikkatli değerlendirmelidir.

Rekabet etmeme yasağı (TBK 444); yer, süre ve faaliyet alanı bakımından makul sınırlar içinde olmalıdır. Süresi kural olarak iki yılı, ancak özel durumlarda üç yılı aşamaz. Aşırı geniş kayıtlamalar hâkim tarafından sınırlandırılır.

Tapu iptal ve tescil davaları; muris muvazaası, hile, irade fesadı, yolsuz tescil, kadastro hataları, zilyetlik kazandırıcı zamanaşımı gibi sebeplerle açılır. Görevli mahkeme Asliye Hukuk, yetkili mahkeme taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir.

Ecrimisil; kötü niyetli zilyedin, gerçek hak sahibine ödemek zorunda olduğu kullanım bedelidir. Genel zamanaşımı 5 yıldır ve geriye doğru beş yıllık ecrimisil talep edilebilir.

Kentsel dönüşüm sürecinde 6306 sayılı Kanun; riskli yapıların tespiti, tahliyesi, yıkımı ve yeniden inşası süreçlerini düzenler. Maliklerin 2/3 çoğunluğu ile karar alınabilir; karara katılmayan maliklerin payları açık artırma ile satılabilir.

Mirasbırakanın ölümü ile mirası, mirasçılarına bir bütün olarak intikal eder. Mirasçılar; yasal mirasçılar (kan ve evlatlık hısımları, sağ kalan eş, devlet) ve atanmış mirasçılar (vasiyetle belirlenenler) olmak üzere ikiye ayrılır.

Saklı pay; mirasçının kanunen güvence altına alınmış hissesinin asgari sınırıdır. Altsoy için 1/2, anne-baba için 1/4, sağ kalan eş için 1/4 oranındadır. Saklı paya tecavüz eden tasarruflar tenkise tâbidir.

Mirasın reddi, ölümden itibaren 3 ay içinde sulh hukuk mahkemesine yapılacak yazılı veya sözlü beyanla gerçekleşir. Murisin ölüm tarihinde borca batık olduğu açıkça belli ise hükmen reddedilmiş sayılır (TMK 605/2).