Mirasçılıktan Çıkarmanın (Iskat) Koşulları

Türk Medeni Kanunu'nun 510. maddesi, mirasbırakanın saklı paylı mirasçılarını yalnızca iki halde mirastan çıkarabileceğini öngörür: mirasçının, mirasbırakana veya yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemiş olması veya aileye karşı yükümlülüklerin önemli ölçüde yerine getirilmemiş olması.

Iskat işlemi mutlaka vasiyetname ile yapılmalı ve sebebi açıkça belirtilmelidir. Resmi (noter), el yazılı veya sözlü (olağanüstü hallerde) vasiyetname biçimlerinden biri kullanılabilir. Sebep gösterilmeyen iskat geçersiz sayılır ve mirasçı saklı payını alır.

Iskat sebebinin doğruluğunu ispat yükü, iskattan yararlanan kişiye aittir. İddia edilen ağır suç veya yükümlülük ihlali, mahkemece somut delillerle değerlendirilir. Tek başına aile içi anlaşmazlık ya da geçimsizlik iskat sebebi olarak kabul edilmez.

Saklı pay dışındaki tasarruflar için mirasbırakan, malvarlığı üzerinde geniş bir tasarruf serbestisine sahiptir. Saklı pay oranları kanunda belirlenmiştir: altsoy için yasal miras payının yarısı, ana-baba için dörtte biri, sağ kalan eş için (altsoy ile birlikte mirasçıysa) yasal payının tamamı.

Iskat edilen mirasçının altsoyu, saklı pay haklarını korur; iskat onların payına etki etmez. Yani babası iskat edilse de çocuk dedesine veya ninesine mirasçı olabilir.

Borç ödemekten aciz olan altsoyun iskatı, koruyucu iskat olarak ayrı bir başlık altında düzenlenmiştir (TMK 513). Bu, ceza niteliğinde değildir; saklı payın yarısına kadar uygulanır ve altsoyun çocuklarına geçer.