Nafaka Nasıl Hesaplanır? Türleri ve Miktarı

Türk hukukunda dört temel nafaka türü vardır: tedbir nafakası (TMK m.169), iştirak nafakası (TMK m.182), yoksulluk nafakası (TMK m.175) ve yardım nafakası (TMK m.364). Her birinin koşulları ve hesabı farklıdır.

Tedbir nafakası, dava süresince eş ve çocukların geçimini sağlamak üzere hâkim tarafından geçici olarak hükmedilir. Kusur aranmaz; tarafların ekonomik durumu, alışılmış yaşam standardı ve çocuk sayısı dikkate alınır.

İştirak nafakası, velayet kendisinde olmayan eşin, çocuğun bakım, eğitim ve sağlık giderlerine katkı payıdır. Hesapta; ana-babanın gelirleri, çocuğun yaşı ve özel ihtiyaçları (özel okul, kronik hastalık), yaşadığı şehrin maliyeti değerlendirilir. Yargıtay uygulamasında çocuk başına aylık asgari ücretin yaklaşık 1/5 - 1/3 oranı emsal kabul edilir; gelir yüksekse miktar artar.

Yoksulluk nafakası, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan, boşanmada daha az kusurlu eşe ödenir. Süresizdir; ancak alanın yeniden evlenmesi, fiilen evli gibi yaşaması, yoksulluğun ortadan kalkması veya haysiyetsiz yaşam sürmesi halinde kaldırılır (TMK m.176).

Yardım nafakası ise altsoy-üstsoy ve kardeşler arasında, yardım edilmediği takdirde yoksulluğa düşecek yakınlara ödenir. Talep eden, yardım edenin yükümlülüğünü ve kendi yoksulluğunu ispatlamalıdır.

Nafaka miktarı, her yıl TÜFE oranında veya sözleşmede belirlenen orana göre artırılır (TMK m.176/4). Koşullar önemli ölçüde değiştiğinde nafakanın artırılması, azaltılması veya kaldırılması davası açılabilir. Ödenmeyen nafaka için icra takibinin yanı sıra TCK m.344 (İcra İflas Kanunu) uyarınca tazyik hapsi (3 aya kadar) uygulanır.